Umowa zlecenie 2026: zlecenie wlicza się do stażu pracy
Do końca 2025 roku Kodeks pracy wliczał do okresu zatrudnienia służbę w wymienionych służbach mundurowych i niewiele poza tym. Ustawa z 26 września 2025 roku (Dz.U. 2025 poz. 1423) dodała art. 302¹ i art. 302². Art. 302¹ § 2 pkt 1 wlicza do okresu zatrudnienia okresy wykonywania umowy zlecenia oraz innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, w których osoba podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Od okresu zatrudnienia zależy wymiar urlopu: 20 dni przy zatrudnieniu krótszym niż 10 lat i 26 dni po 10 latach (art. 154 § 1 Kodeksu pracy). Od tego samego okresu, liczonego u danego pracodawcy, zależy długość wypowiedzenia: 2 tygodnie, miesiąc albo 3 miesiące (art. 36 § 1). Dla kogoś, kto przepracował kilka lat na zleceniu, wliczenie tych okresów zmienia więc liczbę dni urlopu i długość wypowiedzenia.
Od kiedy to działa u twojego pracodawcy
Daty są dwie. Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2026 roku (art. 10). Jej art. 9 stanowi jednak, że do pracodawcy niebędącego jednostką sektora finansów publicznych przepisy stosuje się od pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia. Ustawę ogłoszono 21 października 2025 roku, więc u prywatnego pracodawcy przepisy działają od 1 maja 2026 roku.
| Pracodawca | Od kiedy wlicza okresy zlecenia | Podstawa |
|---|---|---|
| jednostka sektora finansów publicznych | 1 stycznia 2026 | art. 10 ustawy Dz.U. 2025 poz. 1423 |
| pozostali pracodawcy | 1 maja 2026 | art. 9 tej ustawy (6 miesięcy od ogłoszenia 21 października 2025) |
Jak dolicza się okresy zlecenia
Pracownik musi je udokumentować, a na to ma 24 miesiące od dnia, w którym przepisy zaczęły obowiązywać u jego pracodawcy. Po tym terminie pracodawca okresów nieudokumentowanych nie wlicza (art. 5 ust. 1-3 ustawy). Dokumentem dla okresów zlecenia jest zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 302¹ § 12), a wniosek o nie składa się elektronicznie przez profil informacyjny w systemie ZUS (art. 302²).
Dwie reguły porządkują sytuacje nietypowe. Gdy okresy nakładają się na siebie albo na okres zatrudnienia, wlicza się okres najkorzystniejszy dla osoby, której dotyczą (§ 10). Gdy chodzi o staż u konkretnego pracodawcy, dochodzi dodatkowy warunek: pracownik musiał w ramach zlecenia świadczyć pracę na rzecz właśnie tego pracodawcy (§ 8). Okres zlecenia wykonywanego dla kogoś innego liczy się więc tylko do ogólnego stażu.
Okresy bez ubezpieczeń też się liczą. Według art. 302¹ § 3 Kodeksu pracy do okresu zatrudnienia wlicza się także udokumentowane okresy z § 1 i 2, w których osoba fizyczna nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów. Dotyczy to na przykład zlecenia ucznia lub studenta do 26 lat. Art. 302¹ § 11-13 wskazuje zaświadczenia ZUS dla okresów z § 1, 2, 4, 5 i 6, ale żaden z tych paragrafów nie dotyczy okresów z § 3, więc ustawa nie mówi, jakim dokumentem je potwierdzić.
Czego staż pracy nie daje
Wliczenie okresu do stażu nie zmienia charakteru umowy. Zleceniobiorca nadal nie ma urlopu wypoczynkowego, urlopu na żądanie, wynagrodzenia za czas choroby ani okresu wypowiedzenia liczonego według Kodeksu pracy, bo te uprawnienia przysługują pracownikom. Trzy przepisy przejściowe ustawy określają skutek wliczenia. Uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia okresów przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, ale nie wcześniej niż od dnia, w którym przepisy zaczęły obowiązywać u danego pracodawcy (art. 6). Okresów z art. 302¹ nie wlicza się do okresu pracy wymaganego od kandydatów w naborach wszczętych i niezakończonych przed tym dniem (art. 7) ani do okresu zatrudnienia, od którego zależy okres wypowiedzenia umowy o pracę trwający w tym dniu (art. 8).
Czy zlecenie liczy się do emerytury
Tak, jeżeli od wynagrodzenia odprowadzono składki. Wynika to z trzech przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Okresem ubezpieczenia jest okres opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (art. 4 pkt 5). Okresy ubezpieczenia są okresami składkowymi (art. 6 ust. 1 pkt 1). Przy ustalaniu prawa do emerytury i obliczaniu jej wysokości uwzględnia się okresy składkowe i nieskładkowe (art. 5 ust. 1).
Praca na zlecenie ze składkami daje więc ten sam rodzaj okresu co etat. Inaczej jest ze zleceniem, od którego składek nie ma, czyli przede wszystkim ze zleceniem ucznia lub studenta do 26 lat. Taki okres nie jest okresem składkowym, bo nie ma w nim opłacania składek emerytalnych i rentowych.
Staż pracy z Kodeksu pracy i okres składkowy z ustawy emerytalnej to dwie różne kategorie, liczone na podstawie innych przepisów i przez inne podmioty. Ten sam okres zlecenia może więc wejść do stażu pracy, choć nie jest okresem składkowym.
Umowa zlecenie a umowa o pracę: gdzie jest granica
Granicę wyznacza art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Paragraf 1¹ dodaje, że zatrudnienie w tych warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy bez względu na nazwę zawartej umowy, a § 1² zakazuje zastąpienia umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu tych warunków.
Kodeks cywilny definiuje zlecenie przez przedmiot zobowiązania. Umowa zlecenia to umowa, w której przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie (art. 734 § 1 Kodeksu cywilnego). Do umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750). Większość umów nazywanych w obrocie zleceniem to w rzeczywistości ten drugi przypadek, bo nie dotyczą dokonania czynności prawnej. Dla składek i dla stażu nie ma to znaczenia, bo przepisy wymieniają oba warianty obok siebie.
Zlecenie a dzieło: co rozróżnia Kodeks cywilny
Kodeks cywilny ani razu nie używa zwrotu „umowa starannego działania”, którym zlecenie opisują poradniki. Ma natomiast dwie różne definicje przedmiotu zobowiązania: zlecenie to dokonanie określonej czynności (art. 734 § 1), a dzieło to wykonanie oznaczonego dzieła (art. 627). Ma też art. 355 § 1, według którego dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju. Różnica wynika więc z przedmiotu zobowiązania.
Czy inspektor pracy może decyzją uznać zlecenie za umowę o pracę
Ustawa z 11 marca 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 473) przebudowała art. 11 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Dotychczasową treść oznaczono jako ust. 1 i dodano w nim pkt 7a: inspekcja stwierdza, w drodze decyzji, istnienie stosunku pracy w sytuacji, kiedy zawarto umowę cywilnoprawną lub kiedy osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy powinna być zawarta umowa o pracę.
Od kiedy obowiązuje decyzja inspektora pracy o ustaleniu stosunku pracy
Przepisy o decyzji obowiązują od 8 lipca 2026 roku: ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia (art. 20), a ogłoszono ją 7 kwietnia 2026 roku. Inspektor wydaje decyzję dopiero wtedy, gdy nie zostało wykonane polecenie, o którym mowa w dodanym ust. 2. Organy inspekcji wydają to polecenie po umożliwieniu stronom zajęcia stanowiska, gdy w stosunku prawnym dominują cechy stosunku pracy z art. 22 § 1. Przepis odsyła też wprost do art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli do zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
Inspekcja może też skontrolować przedsiębiorcę, który nie jest pracodawcą. Wystarczy, że ktoś świadczy albo w ciągu roku przed rozpoczęciem kontroli świadczył na jego rzecz pracę, a kontrola dotyczy zawierania umów cywilnoprawnych tam, gdzie powinna być umowa o pracę (art. 13 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w brzmieniu od 8 lipca 2026 roku).
Podstawa składek i zgłoszenie do ZUS po decyzji
Ta sama ustawa dodała w art. 18 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ust. 1b. Za podstawę wymiaru składek osoby, wobec której stwierdzono istnienie stosunku pracy taką decyzją, przyjmuje się kwoty wykazane z tytułu zlecenia albo działalności w okresie od dnia wydania decyzji do dnia, w którym stała się ostateczna, a przy odwołaniu do sądu do dnia prawomocności orzeczenia. Płatnik nie przelicza więc podstawy wstecz za czas trwania sporu. Według art. 36 ust. 4e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zgłoszenia takiej osoby do ubezpieczeń jako pracownika dokonuje się w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, a w przypadku odwołania do sądu od dnia, w którym orzeczenie sądu stało się prawomocne.
Składki ZUS od umowy zlecenia w 2026 roku
Jakie składki płaci zleceniobiorca i które są obowiązkowe
Zleceniobiorcy są wymienieni wśród osób objętych obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Obowiązek trwa od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia umowy (art. 13 pkt 2). Ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają obowiązkowo osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 12 ust. 1), a ubezpieczenie chorobowe jest dla zleceniobiorcy dobrowolne i obejmuje go na jego wniosek (art. 11 ust. 2).
Od czego liczy się podstawę
Podstawę wymiaru składek zleceniobiorcy ustala się tak jak u pracownika, czyli od przychodu, jeżeli w umowie określono odpłatność kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie (art. 18 ust. 3 w związku z ust. 1). Podstawą składek na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe jest ta sama kwota co przy ubezpieczeniach emerytalnym i rentowych (art. 20 ust. 1).
Ile się płaci ZUS za umowę zlecenie w 2026 roku
| Składka | Stopa od podstawy | Kto finansuje | Podstawa prawna |
|---|---|---|---|
| emerytalna (obowiązkowa) | 19,52% | po połowie zleceniobiorca i zleceniodawca | art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1 |
| rentowe (obowiązkowe) | 8,00% | 1,5% zleceniobiorca, 6,5% zleceniodawca | art. 22 ust. 1 pkt 2, art. 16 ust. 1b |
| chorobowa (dobrowolna, obowiązkowa przy zleceniu z własnym pracodawcą) | 2,45% | zleceniobiorca | art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 11 ust. 2 |
| wypadkowa (obowiązkowa) | od 0,40% do 8,12% | zleceniodawca | art. 22 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 |
Stopa wypadkowa zależy od płatnika i jego rodzaju działalności, więc jednej liczby dla wszystkich zleceń nie ma. Koszty uzyskania przychodu i zaliczkę na podatek opisuje sekcja o podatku.
Od zlecenia potrąca się też składkę zdrowotną, uregulowaną poza ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych. Wynosi ona 9% podstawy wymiaru (art. 79 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych), a podstawę pomniejsza się o składki emerytalną, rentową i chorobową potrącone ze środków ubezpieczonego (art. 81 ust. 6).
Przykład: ile zostaje z 3000 zł brutto
Zleceniobiorca bez innego tytułu do ubezpieczeń, bez ubezpieczenia chorobowego, starszy niż 26 lat, bez oświadczenia o pomniejszeniu zaliczki, umowa na 3000 zł brutto w miesiącu:
- składka emerytalna po stronie zleceniobiorcy: 9,76% z 3000 zł, czyli 292,80 zł,
- składka rentowa po stronie zleceniobiorcy: 1,5% z 3000 zł, czyli 45,00 zł,
- składka zdrowotna: 9% z 2662,20 zł (3000 zł minus 337,80 zł składek), czyli 239,60 zł,
- koszty uzyskania przychodu: 20% z 2662,20 zł, czyli 532,44 zł,
- zaliczka na podatek: 12% z 2130 zł (3000 zł minus 337,80 zł składek i 532,44 zł kosztów, po zaokrągleniu do pełnych złotych), czyli 256 zł po zaokrągleniu.
Na rękę zostaje 2166,60 zł. Podstawę opodatkowania i kwotę podatku zaokrągla się do pełnych złotych (art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej). Przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym dochodzi składka 2,45% podstawy, która zmniejsza też podstawę składki zdrowotnej i podatku. Przy oświadczeniu o pomniejszeniu zaliczka spada o nie więcej niż 300 zł miesięcznie (1/12 z 3600 zł), więc w tym przykładzie płatnik nie pobrałby jej wcale.
Etat i zlecenie jednocześnie: zbieg tytułów do ubezpieczeń
Co jeśli mam umowę o pracę i umowę zlecenie
Pracownik, który spełnia jednocześnie warunki do ubezpieczeń z innych tytułów, jest obejmowany ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy (art. 9 ust. 1). Zlecenie u innej firmy nie rodzi wtedy obowiązkowych składek emerytalnej i rentowych. Składkę zdrowotną od zlecenia płaci się jednak także przy etacie. Według art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przy przychodach z więcej niż jednego tytułu składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana z każdego z tych tytułów odrębnie. Składki ZUS na zleceniu liczy się inaczej niż standardowo tylko w dwóch sytuacjach z art. 9.
Pierwsza to zlecenie zawarte z własnym pracodawcą albo wykonywane na jego rzecz, opisane w kolejnym podrozdziale. Druga dotyczy niskiej podstawy: jeżeli podstawa wymiaru składek ze stosunku pracy w przeliczeniu na miesiąc jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia, pracownik podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym także z innych tytułów (art. 9 ust. 1a w związku z art. 18 ust. 4 pkt 5a). W 2026 roku ten próg to 4806 zł, czyli minimalne wynagrodzenie za pracę.
Czy zlecenie z własnym pracodawcą jest traktowane inaczej
Tak. Jeżeli umowa zlecenia została zawarta z własnym pracodawcą albo praca w jej ramach jest wykonywana na jego rzecz, taka umowa jest tytułem do ubezpieczeń obok stosunku pracy (art. 9 ust. 1). Za pracownika w rozumieniu ustawy uważa się wtedy także osobę wykonującą pracę na podstawie takiej umowy (art. 8 ust. 2a), a pracownicy podlegają ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo (art. 11 ust. 1). Przy zleceniu dla własnego pracodawcy składka chorobowa nie jest więc dobrowolna. Przy zleceniu dla innej firmy zasada z art. 9 ust. 1 działa normalnie.
Kilka zleceń bez etatu
Przy kilku zleceniach bez etatu działa inna reguła. Osoba spełniająca warunki z kilku takich tytułów jest objęta ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej, i może dobrowolnie przystąpić także do pozostałych albo zmienić tytuł (art. 9 ust. 2). Wyjątek dotyczy niskiej podstawy: zleceniobiorca, którego podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom także z innych tytułów, dopóki łączna podstawa nie osiągnie tej kwoty (art. 9 ust. 2c).
Zlecenie z uczniem i studentem do 26 lat
Kiedy zleceniobiorca nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym
Uczniowie szkół ponadpodstawowych i studenci nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym do ukończenia 26 lat (art. 6 ust. 4). Zwolnienie pociąga za sobą dwa dalsze skutki. Nie ma ubezpieczenia wypadkowego, bo obejmuje ono osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 12 ust. 1). Nie ma też możliwości przystąpienia do ubezpieczenia chorobowego, bo dotyczy ono osób objętych obowiązkowo emerytalnym i rentowymi (art. 11 ust. 2).
Czy uczeń i student do 26 lat płaci składki od zlecenia
Nie płaci składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, bo nie podlega im obowiązkowo do ukończenia 26 lat, a bez nich nie ma też wypadkowego i chorobowego. Dla zleceniodawcy koszt takiej umowy to samo wynagrodzenie. Dla zleceniobiorcy zostaje podatek, a i on jest zwolniony do ukończenia 26. roku życia przy przychodach do 85 528 zł rocznie (art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Skutki tego zwolnienia widać dopiero przy emeryturze i przy stażu pracy. Okres bez składek nie jest okresem składkowym w rozumieniu ustawy emerytalnej, a przy stażu pracy nie powstanie zaświadczenie z art. 302¹ § 12, bo ono potwierdza podleganie ubezpieczeniom. Do stażu pracy taki okres wchodzi na podstawie § 3, opisanego w sekcji o stażu.
Podatek od umowy zlecenia: koszty, zaliczka i zwolnienia
Wynagrodzenie ze zlecenia wykonywanego dla firmy, osoby prawnej albo jej jednostki organizacyjnej jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście (art. 13 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Koszty uzyskania przychodu wynoszą 20% przychodu, liczone od kwoty pomniejszonej o potrącone w danym miesiącu składki emerytalną, rentowe i chorobową (art. 22 ust. 9 pkt 4).
Zaliczkę pobiera płatnik. Stosuje do świadczenia pomniejszonego o te koszty i o potrącone składki najniższą stawkę skali podatkowej (art. 41 ust. 1), czyli 12% (art. 27 ust. 1). Zleceniobiorca może złożyć płatnikowi oświadczenie o stosowaniu pomniejszenia. Według art. 31b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych płatnik pomniejsza wtedy zaliczki o kwotę stanowiącą nie więcej niż 1/12 kwoty zmniejszającej podatek. To miesięczna część kwoty wolnej od podatku. Bez takiego oświadczenia kwota zmniejszająca podatek wchodzi do rachunku dopiero w zeznaniu rocznym.
Dwa przypadki wyglądają inaczej. Jeżeli kwota należności określona w umowie z osobą niebędącą pracownikiem płatnika nie przekracza 200 zł, podatek wynosi 12% przychodu w formie zryczałtowanej, bez pomniejszania o koszty (art. 30 ust. 1 pkt 5a). Jeżeli zleceniobiorca nie ukończył 26 lat, przychody z umów zlecenia z art. 13 pkt 8 są zwolnione do 85 528 zł w roku podatkowym (art. 21 ust. 1 pkt 148).
Minimalna stawka godzinowa i ewidencja godzin
Minimalna stawka godzinowa to minimalna wysokość wynagrodzenia za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług (art. 1 pkt 1a ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę). Od 1 stycznia 2026 roku wynosi 31,40 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 września 2025 roku, Dz.U. 2025 poz. 1242). To samo rozporządzenie ustala minimalne wynagrodzenie za pracę na 4806 zł.
Wynagrodzenie w umowie trzeba ustalić tak, aby kwota za każdą godzinę nie była niższa od stawki minimalnej (art. 8a ust. 1). Gdy umowa tego nie zapewnia, zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie obliczone z uwzględnieniem stawki minimalnej (ust. 2). Prawa do tego wynagrodzenia nie można się zrzec ani przenieść na inną osobę (ust. 4), wypłata następuje w formie pieniężnej (ust. 5), a przy umowach zawartych na czas dłuższy niż miesiąc co najmniej raz w miesiącu (ust. 6).
Jak potwierdza się liczbę godzin
Strony określają sposób potwierdzania liczby godzin w umowie (art. 8b ust. 1). Jeżeli tego nie zrobią, zleceniobiorca przedkłada informację o liczbie godzin w formie pisemnej, elektronicznej lub dokumentowej, w terminie poprzedzającym termin wypłaty (ust. 2). Dokumenty o sposobie potwierdzania i o liczbie godzin przechowuje zleceniodawca przez 3 lata od dnia, w którym wynagrodzenie stało się wymagalne (art. 8c).
Kiedy stawka minimalna nie obowiązuje
Art. 8d wyłącza stosowanie art. 8a-8c w kilku przypadkach. Dotyczy to umów, w których o miejscu i czasie wykonania zlecenia decyduje zleceniobiorca i przysługuje mu wyłącznie wynagrodzenie prowizyjne, a także wymienionych w przepisie umów z zakresu opieki, gdy ze względu na jej charakter usługi są świadczone nieprzerwanie przez okres dłuższy niż doba.
Za wypłatę wynagrodzenia niższego niż stawka minimalna grozi grzywna od 1000 zł do 30 000 zł (art. 8e). Od 8 lipca 2026 roku kontrola tego obowiązku obejmuje również zlecenia wykonywane w okresie roku poprzedzającego dzień rozpoczęcia kontroli.
Zlecenie w ciąży: zasiłek chorobowy i macierzyński
Czy umowa zlecenie jest ważna w ciąży
Ciąża nie wpływa na ważność umowy zlecenia i nie daje ochrony z Kodeksu pracy. Zakaz wypowiedzenia w okresie ciąży z art. 177 § 1 Kodeksu pracy obejmuje pracownicę i pracownika, czyli strony stosunku pracy. Zleceniobiorczyni nim nie jest objęta. Zlecenie można wypowiedzieć na zasadach z Kodeksu cywilnego, opisanych niżej.
Dla świadczeń decydujące jest ubezpieczenie chorobowe, a przy zleceniu jest ono dobrowolne. Prawo do zasiłku chorobowego osoba ubezpieczona dobrowolnie nabywa po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, podczas gdy przy ubezpieczeniu obowiązkowym okres ten wynosi 30 dni (art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa). Do tego okresu wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni (art. 4 ust. 2).
Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego urodziła dziecko (art. 29 ust. 1 pkt 1). Okres wyczekiwania z art. 4 ust. 1 dotyczy zasiłku chorobowego i przy zasiłku macierzyńskim ustawa takiego warunku nie stawia. Bez zgłoszenia do ubezpieczenia chorobowego zleceniobiorczyni nie ma ani zasiłku chorobowego, ani macierzyńskiego. Wniosek o objęcie ubezpieczeniem chorobowym najlepiej złożyć razem z zawarciem umowy.
Czy na zleceniu zostaje więcej na rękę niż na etacie
Przy tej samej kwocie brutto na zleceniu zwykle zostaje więcej. Decydują o tym dwie policzalne różnice, a u ucznia i studenta do 26 lat trzecia.
- Koszty uzyskania przychodu: 20% przychodu przy zleceniu (art. 22 ust. 9 pkt 4) wobec 250 zł miesięcznie i nie więcej niż 3000 zł rocznie przy jednym stosunku pracy (art. 22 ust. 2 pkt 1). Koszty pracownicze są kwotą stałą, a przy zleceniu rosną razem z wynagrodzeniem, więc im wyższa kwota brutto, tym większa różnica w zaliczce.
- Składka chorobowa: przy zleceniu dobrowolna, więc jej brak podnosi wypłatę o 2,45% podstawy i jednocześnie odbiera prawo do zasiłku.
- Status ucznia lub studenta do 26 lat: na zleceniu nie podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 6 ust. 4), więc nie płaci składek społecznych. Zwolnienie z podatku do 85 528 zł rocznie (art. 21 ust. 1 pkt 148) przysługuje natomiast każdemu do 26 lat, także na etacie, więc w podatku formy umowy się nie różnią.
Zlecenie nie daje przy tym uprawnień pracowniczych opisanych w sekcji o stażu pracy. Od 2026 roku okres zlecenia wlicza się natomiast do stażu pracy, jeżeli zostanie udokumentowany w terminie 24 miesięcy.
Treść umowy zlecenia i jej wypowiedzenie
Trzy reguły Kodeksu cywilnego obowiązują także wtedy, gdy w umowie zlecenia ich nie zapisano. Jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że zlecenie jest nieodpłatne, za jego wykonanie należy się wynagrodzenie (art. 735 § 1). Przy zleceniu odpłatnym wynagrodzenie należy się po wykonaniu, chyba że co innego wynika z umowy lub z przepisów szczególnych (art. 744). W braku odmiennej umowy zlecenie obejmuje umocowanie do wykonania czynności w imieniu dającego zlecenie (art. 734 § 2).
Jak rozwiązać umowę zlecenie i jakie są skutki wypowiedzenia
Umowę zlecenia rozwiązuje się wypowiedzeniem, a skutki tego wypowiedzenia zależą od tego, kto je składa i czy ma ważny powód. Dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie, ale powinien zwrócić poczynione wydatki, a przy zleceniu odpłatnym uiścić część wynagrodzenia odpowiadającą dotychczasowym czynnościom; wypowiedzenie bez ważnego powodu rodzi obowiązek naprawienia szkody (art. 746 § 1). Przyjmujący zlecenie także może je wypowiedzieć w każdym czasie, a przy zleceniu odpłatnym odpowiada za szkodę, jeżeli zrobił to bez ważnego powodu (§ 2). Prawa do wypowiedzenia z ważnych powodów nie można zrzec się z góry (§ 3).
W umowie warto więc zapisać zakres czynności, wysokość i termin wypłaty wynagrodzenia, sposób potwierdzania liczby godzin oraz zasady wypowiedzenia, w tym to, co strony uznają za ważny powód. Art. 8b ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę wymaga określenia sposobu potwierdzania godzin w umowie, a gdy strony go nie określą, stosuje się tryb z ust. 2.
Najczęstsze pytania
Czy umowa zlecenie wlicza się do stażu pracy?
Tak, jeżeli w danym okresie zleceniobiorca podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 302¹ § 2 pkt 1 Kodeksu pracy). Okresy bez tych ubezpieczeń, np. zlecenie studenta do 26 lat, wliczają się po udokumentowaniu (art. 302¹ § 3). U pracodawcy z sektora finansów publicznych przepis działa od 1 stycznia 2026 roku, u pozostałych pracodawców od 1 maja 2026 roku.
Ile mam czasu na udokumentowanie okresów zlecenia?
24 miesiące od dnia, w którym przepisy zaczęły obowiązywać u danego pracodawcy. Okresów nieudokumentowanych w tym terminie pracodawca nie wlicza (art. 5 ustawy Dz.U. 2025 poz. 1423). Dokumentem jest zaświadczenie ZUS o podleganiu ubezpieczeniom, a wniosek składa się elektronicznie przez profil w systemie ZUS.
Jakie ubezpieczenia obejmują zleceniobiorcę?
Obowiązkowo emerytalne, rentowe i wypadkowe, dobrowolnie chorobowe (art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 i art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Stopy procentowe to 19,52%, 8,00%, od 0,40% do 8,12% oraz 2,45% podstawy (art. 22 ust. 1).
Umowa zlecenie z własnym pracodawcą: czy to możliwe?
Tak. Taka umowa nie korzysta jednak z wyłączenia przewidzianego dla pracowników: zlecenie zawarte z własnym pracodawcą albo wykonywane na jego rzecz jest tytułem do ubezpieczeń obok stosunku pracy (art. 9 ust. 1).
Ile wynosi minimalna stawka godzinowa?
31,40 zł od 1 stycznia 2026 roku (§ 2 rozporządzenia Dz.U. 2025 poz. 1242). Za wypłatę niższej stawki grozi grzywna od 1000 zł do 30 000 zł (art. 8e ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę).
Czy inspektor pracy może uznać zlecenie za umowę o pracę?
Od 8 lipca 2026 roku inspektor pracy stwierdza istnienie stosunku pracy decyzją, a warunkiem jej wydania jest niewykonanie wcześniejszego polecenia usunięcia naruszeń (art. 11 ust. 1 pkt 7a i ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w brzmieniu z ustawy Dz.U. 2026 poz. 473).
Jakie zmiany od 2026 roku dotyczą wliczania zlecenia do stażu pracy?
Kodeks pracy zyskał art. 302¹, który wlicza do okresu zatrudnienia okresy wykonywania zlecenia z ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Zmiana działa od 1 stycznia 2026 roku w sektorze finansów publicznych i od 1 maja 2026 roku u pozostałych pracodawców, a pracownik ma 24 miesiące na udokumentowanie okresów.
Czy zlecenie można wypowiedzieć w każdym czasie?
Tak, obie strony mogą wypowiedzieć zlecenie w każdym czasie (art. 746 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego). Wypowiedzenie bez ważnego powodu przy zleceniu odpłatnym rodzi odpowiedzialność za szkodę, a prawa do wypowiedzenia z ważnych powodów nie można zrzec się z góry (art. 746 § 3).
Przeczytaj też, jak liczy się kwotę wolną od podatku w 2026 roku i ile wynosi płaca minimalna w 2026 roku. Więcej tekstów o zatrudnieniu i wynagrodzeniach w dziale Praca i kadry.
