Ile wynosi mały ZUS plus w 2026 roku
Mały ZUS plus to obniżenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do połowy przeciętnego miesięcznego dochodu z poprzedniego roku (art. 18c ust. 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Nie jest świadczeniem ani dopłatą.
Jednej kwoty dla wszystkich nie ma. Podstawę ustala się osobno na każdy rok kalendarzowy, więc to, ile mały ZUS plus wynosi aktualnie, wynika u każdego z jego własnego dochodu za poprzedni rok. Zgodnie z art. 18c ust. 3 podstawę ustala się, mnożąc przeciętny miesięczny dochód z poprzedniego roku przez współczynnik 0,5. Wynik musi zmieścić się w widełkach z ust. 2.
W 2026 roku podstawa musi zmieścić się między 1441,80 zł (30 procent minimalnego wynagrodzenia 4806 zł) i 5652 zł (60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia 9420 zł).
| Granica podstawy w 2026 roku | Jak wynika z przepisu | Kwota |
|---|---|---|
| dolna | 30% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu (4806 zł) | 1441,80 zł |
| górna | 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (9420 zł) | 5652 zł |
Minimalne wynagrodzenie na 2026 rok ustaliło rozporządzenie z Dz.U. 2025 poz. 1242, a prognozowane przeciętne wynagrodzenie ogłosił minister rodziny, pracy i polityki społecznej w obwieszczeniu z 19 listopada 2025 roku (M.P. 2025 poz. 1206). Jeżeli wyliczona podstawa wypada poniżej dolnej granicy, obowiązuje dolna. Jeżeli powyżej górnej, obowiązuje górna.
Co się zmieniło 1 stycznia 2026 roku
Co w 2026 roku resetuje się w małym ZUS plus
Zmiana dotyczy sposobu liczenia okresu korzystania z ulgi i nie zmienia żadnej kwoty. Wprowadziła ją ustawa z 21 maja 2025 roku o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego (Dz.U. 2025 poz. 769). Jej art. 11 uchylił w art. 18c ust. 11 punkt 6 i dodał ustępy 11a, 11b i 11c, a art. 48 pkt 1 wskazał datę wejścia w życie: 1 stycznia 2026 roku.
| Stan prawny | Brzmienie limitu |
|---|---|
| do 31 grudnia 2025 | ulga nie przysługuje osobom, które ustalały podstawę według art. 18c przez 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy prowadzenia działalności (dawny ust. 11 pkt 6) |
| od 1 stycznia 2026 | z ulgi można korzystać maksymalnie przez 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności (ust. 11a) |
Czy 60 miesięcy liczy się wstecz czy jako stały okres
Zmiana dotyczy dwóch słów w przepisie. „W ciągu ostatnich 60 miesięcy” oznaczało odcinek liczony wstecz od bieżącego miesiąca, więc jego granice przesuwały się razem z każdym kolejnym miesiącem prowadzenia działalności. „W każdym okresie 60 miesięcy” oznacza odcinek o stałych granicach, wyznaczonych raz według ust. 11b. Stąd mowa o resecie ulgi, choć liczba 36 miesięcy się nie zmieniła. Samo słowo „reset” bywa przy tym rozumiane zbyt szeroko: 1 stycznia 2026 roku nikomu nie odjęto wykorzystanych wcześniej miesięcy, zmieniła się metoda ich liczenia, a początek pierwszego okresu 60 miesięcy wyznacza nadal ust. 11b.
Jak długo można korzystać i kiedy ulga wraca
Kiedy zaczyna się pierwszy okres 60 miesięcy
Limit to nadal 36 miesięcy, odniesione do konkretnego okresu 60 miesięcy. Ust. 11b wskazuje, kiedy ten okres się zaczyna: pierwszy okres 60 miesięcy liczy się od pierwszego miesiąca kalendarzowego, w którym podstawa wymiaru składek była ustalona według art. 18c. Każdy następny okres 60 miesięcy zaczyna się od pierwszego miesiąca prowadzenia działalności po upływie poprzedniego.
Najprostszy przypadek: osoba, która zaczęła korzystać z ulgi w lutym 2026 roku, ma pierwszy okres 60 miesięcy liczony od tego lutego i w jego granicach 36 miesięcy do wykorzystania. Po upływie tych 60 miesięcy zaczyna się kolejny okres i uprawnienie odnawia się w całości. Przy dawnym liczeniu wstecz takiej daty nie dawało się podać równie prosto, bo zależała od rozkładu miesięcy w przesuwającym się odcinku 60 miesięcy.
Dla osoby, która korzystała z ulgi jeszcze przed 2026 rokiem, ten sam przepis czyta się dosłownie: jej pierwszy okres 60 miesięcy biegnie od pierwszego miesiąca, w którym kiedykolwiek ustaliła podstawę według art. 18c, a nie od stycznia 2026 roku. W ustawie zmieniającej jedynym przepisem przejściowym dotyczącym art. 18c jest art. 38, a ten odnosi się wyłącznie do praw z art. 112a.
Dla osoby po wyczerpaniu 36 miesięcy to oznacza konkretną datę. Kto pierwszy raz ustalił podstawę według art. 18c w styczniu 2021 roku i korzystał z ulgi w latach 2021-2023, wykorzystał 36 miesięcy z grudniem 2023 roku. Jego pierwszy okres 60 miesięcy obejmuje miesiące od stycznia 2021 do grudnia 2025, więc kolejny zaczyna się w styczniu 2026 i od tego miesiąca ma znowu 36 miesięcy do wykorzystania. Przy innej dacie pierwszego miesiąca ulgi rachunek jest ten sam: do pierwszego miesiąca dodaje się 60 miesięcy prowadzenia działalności i otrzymuje początek następnego okresu.
Stąd odpowiedź na pytanie o powrót po przerwie. Jeżeli w bieżącym okresie 60 miesięcy zostały niewykorzystane miesiące z 36, do ulgi można wrócić w jego trakcie, zgłaszając się w terminie z ust. 9. Pełne 36 miesięcy odnawia się natomiast dopiero z nowym okresem 60 miesięcy.
Które miesiące wliczają się do limitu 36 i 60 miesięcy
Ust. 11c mówi, które miesiące wliczają się do każdego z tych dwóch okresów, i rozdziela je słowem „odpowiednio”. Do limitu 36 miesięcy wlicza się każdy miesiąc kalendarzowy, w którym ubezpieczony ustalał podstawę według art. 18c. Do okresu 60 miesięcy wlicza się każdy miesiąc, w którym prowadził działalność przez co najmniej jeden dzień. Okres 60 miesięcy biegnie więc także w miesiącach bez ulgi, a do limitu 36 miesięcy taki miesiąc się nie wlicza.
Osobna sprawa to dodatkowe 12 miesięcy przyznane w 2023 roku, o które wciąż pytają osoby korzystające wtedy z ulgi. Art. 112a ust. 1 i 2 ustawy dał prawo do dłuższego korzystania z obniżonej podstawy, przy czym zgłoszenie z ust. 2 trzeba było złożyć do 31 grudnia 2023 roku. To było uprawnienie jednorazowe, powiązane z rokiem 2023, i w obowiązującym brzmieniu art. 18c nie ma jego odpowiednika. Art. 38 ustawy z Dz.U. 2025 poz. 769 dodaje tu szczegół wart zapamiętania: do praw z art. 112a ust. 1 i 2 stosuje się art. 18c w brzmieniu dotychczasowym, czyli w wersji, w której punkt 6 jeszcze obowiązywał. Dla tej wąskiej grupy przepis sprzed 2026 roku wciąż działa.
Kto może skorzystać
Warunek podstawowy jest w art. 18c ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych: roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył 120 000 zł. Dopiero po jego spełnieniu podstawa zależy od dochodu, a nie od przychodu. Te dwie wielkości mylą się najczęściej: przychód decyduje o wejściu do ulgi, dochód o wysokości podstawy.
Przepis dotyczy osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, czyli przedsiębiorców wpisanych do CEIDG i podlegających ubezpieczeniom z tego tytułu. Osoba, która prowadzi działalność nierejestrowaną, nie ma tytułu do ubezpieczeń z działalności, więc ten mechanizm jej nie dotyczy. Ulga obejmuje więc przedsiębiorcę z wpisem do CEIDG, który zmieścił się w limicie przychodu i nie jest objęty żadnym z wyłączeń opisanych niżej.
Pięć wyłączeń z ulgi
Art. 18c ust. 11 wymienia pięć sytuacji wykluczających ulgę.
- W poprzednim roku stosowano kartę podatkową i jednocześnie korzystano ze zwolnienia sprzedaży z VAT na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT (pkt 1).
- Spełnione są warunki z art. 18a, czyli warunki składek preferencyjnych (pkt 2).
- W poprzednim roku działalność była prowadzona krócej niż 60 dni kalendarzowych (pkt 3).
- W poprzednim roku prowadzono również inną działalność pozarolniczą z art. 8 ust. 6 pkt 2-5, na przykład twórczą albo w ramach spółki (pkt 4).
- Działalność jest wykonywana na rzecz byłego pracodawcy, u którego w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywano w ramach stosunku pracy te same czynności (pkt 5).
Praca dla byłego pracodawcy wyklucza ulgę
Ostatni punkt bywa pomijany przy przejściu z etatu na współpracę z tym samym podmiotem. Wyłączenie działa bez względu na wysokość przychodu.
Jak policzyć podstawę składek krok po kroku
Jak liczy się przeciętny miesięczny dochód
Dochód z działalności to nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym (art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Tak liczony dochód jest punktem wyjścia dla ZUS, a dalsze etapy rozliczenia podatku, w tym kwota wolna od podatku, go nie zmieniają.
Przeciętny miesięczny dochód liczy się według wzoru z art. 18c ust. 4: roczny dochód z działalności uzyskany w poprzednim roku mnoży się przez 30 i dzieli przez liczbę dni kalendarzowych prowadzenia działalności w tym roku. Wynik zaokrągla się do pełnych groszy. Potem mnoży się go przez współczynnik 0,5 z ust. 3 i porównuje z widełkami. Tyle wystarczy, żeby policzyć samemu, bez kalkulatora.
Przykład na liczbach. Roczny dochód 60 000 zł przy działalności prowadzonej przez cały rok daje przeciętny miesięczny dochód 4931,51 zł, czyli 60 000 zł pomnożone przez 30 i podzielone przez 365 dni. Połowa tej kwoty to podstawa 2465,76 zł i mieści się ona w widełkach. Od takiej podstawy składka emerytalna wynosi 481,32 zł, a składki rentowe 197,26 zł, razem 678,58 zł. Dobrowolna składka chorobowa to kolejne 60,41 zł. Stopy procentowe określa art. 22 ust. 1 ustawy: 19,52 procent na ubezpieczenie emerytalne, 8 procent na rentowe i 2,45 procent na chorobowe. Składka wypadkowa zależy od płatnika i mieści się w przedziale od 0,40 do 8,12 procent, a składki zdrowotnej ten rachunek nie obejmuje.
Co ze składkami zaliczonymi do kosztów uzyskania przychodu
Jeżeli składki na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorcy i osób z nim współpracujących zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, roczny dochód powiększa się o kwoty tych składek (ust. 4a). Podstawa wychodzi wtedy wyższa, niż wynikałoby z samego zestawienia przychodów i kosztów.
Dochód na ryczałcie i na karcie podatkowej
Przy formach zryczałtowanych dochód wylicza się z przychodu, bo ewidencja go nie zawiera. Na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych dochodem jest roczny przychód z działalności pomnożony przez współczynnik 0,5 (ust. 12 pkt 2). Przy karcie podatkowej bez zwolnienia z VAT przychodem jest wartość sprzedaży opodatkowanej tym podatkiem bez kwoty podatku, a dochodem ten przychód pomnożony przez współczynnik 0,5 (ust. 12 pkt 1 lit. a i b). Wynik mnożenia zaokrągla się do pełnych groszy (ust. 13).
W obu tych formach współczynnik 0,5 działa dwa razy: raz przy przejściu z przychodu na dochód, drugi raz przy ustalaniu podstawy według ust. 3.
Można zadeklarować wyższą podstawę niż wyliczona
Wyliczona podstawa jest dolną granicą deklaracji. Art. 18c ust. 8 pozwala zadeklarować kwotę wyższą niż wynikająca z wyliczenia, co ma znaczenie dla osób patrzących na przyszłe świadczenia, a nie tylko na bieżący koszt.
Limit 120 000 zł: jaki przychód się liczy i co przy zawieszeniu
Do limitu wchodzi roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym (ust. 1). Samego przychodu art. 18c nie definiuje, a jedyne odstępstwo, jakie podaje, dotyczy karty podatkowej bez zwolnienia z VAT: tam przychodem jest wartość sprzedaży opodatkowanej tym podatkiem, bez kwoty podatku (ust. 12 pkt 1 lit. a). Pozostali przedsiębiorcy podają przychód w ujęciu podatkowym, czyli przychód należny: kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont (art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Niezapłacona faktura wchodzi więc do limitu, a przy sprzedaży opodatkowanej VAT przychód liczy się bez należnego podatku od towarów i usług.
Koszty nie mają na ten limit wpływu, bo ust. 1 odnosi go do przychodu. Dochód decyduje o czym innym: o wysokości podstawy składek.
Limit przychodu odnosi się do całego poprzedniego roku kalendarzowego, ale nie dla każdego w pełnej wysokości. Art. 18c ust. 7 nakazuje zmniejszyć go proporcjonalnie, gdy działalność była w poprzednim roku rozpoczęta, zakończona albo zawieszona: kwotę 120 000 zł dzieli się przez liczbę dni kalendarzowych w roku i mnoży przez liczbę dni prowadzenia działalności.
Dla działalności prowadzonej przez pół roku limit wynosi więc około 60 000 zł, a nie 120 000 zł. Pominięcie tego przepisu jest najłatwiejszym sposobem, żeby uznać się za uprawnionego bez podstawy.
Czy limit przychodu wzrośnie do 170 000 zł
W publicznej dyskusji pojawia się też informacja o podniesieniu limitu do 170 000 zł. Na dzień publikacji tego tekstu żaden ogłoszony akt tego nie robi. W obowiązującym art. 18c ust. 1 jest kwota 120 000 zł, a nowelizacja ogłoszona w 2025 roku (Dz.U. 2025 poz. 769) zmienia w tym artykule wyłącznie zasady liczenia okresów korzystania z ulgi, nie kwotę limitu.
Czego mały ZUS plus nie obniża
Art. 18c ust. 1 mówi wyłącznie o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Składka zdrowotna ma własną podstawę, liczoną według ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej i zależną od formy opodatkowania, więc obniżona podstawa z art. 18c jej nie dotyczy.
Dla rachunku miesięcznego oznacza to, że oszczędność z małego ZUS plus obejmuje część społeczną, a składka zdrowotna pozostaje policzona po swojemu. Kto liczy korzyść z ulgi, powinien porównywać składki społeczne.
Zgłoszenie małego ZUS plus w 2026 roku i termin
Nie składa się tu wniosku ani pisma. Zgodnie z art. 18c ust. 9 ubezpieczony przekazuje informację o formach opodatkowania obowiązujących go w poprzednim roku, o rocznym przychodzie i rocznym dochodzie z działalności oraz o ustalonej na dany rok podstawie wymiaru składek. Robi to w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, jeżeli jest płatnikiem składek wyłącznie za siebie.
Kiedy należy się zgłosić
Termin wynika z tego samego ustępu: dokument składa się za styczeń danego roku kalendarzowego albo za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia prowadzenia działalności w danym roku. Przepis nie przewiduje zgłoszenia w dowolnym momencie roku.
Składki preferencyjne czy mały ZUS plus
Tych dwóch mechanizmów nie da się łączyć, bo przepis wyklucza je wzajemnie. Art. 18c ust. 11 pkt 2 wyłącza z małego ZUS plus osoby spełniające warunki z art. 18a, czyli warunki składek preferencyjnych.
Kolejność jest więc narzucona przepisem: najpierw preferencyjna podstawa dla osób rozpoczynających działalność, a mały ZUS plus dopiero po wyjściu z tych warunków, jeżeli przychód z poprzedniego roku zmieścił się w limicie. Odpowiada to zarazem na pytanie, kiedy kończą się składki preferencyjne: z upływem okresu z art. 18a, i dopiero wtedy można ustalać podstawę według art. 18c.
Która ulga jest najbardziej opłacalna
Praktyczne pytanie brzmi tu inaczej niż „która ulga jest tańsza”: chodzi o to, co się zmieni po wyjściu ze składek preferencyjnych. Podstawa preferencyjna z art. 18a to kwota zadeklarowana, nie niższa niż 30 procent minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2026 roku 1441,80 zł, i obowiązuje przez pierwsze 24 miesiące kalendarzowe działalności. Dolna granica podstawy w małym ZUS plus to te same 30 procent minimalnego wynagrodzenia. Dla najniższych dochodów obie formy dają więc identyczną podstawę, a różnica pojawia się dopiero wtedy, gdy połowa przeciętnego miesięcznego dochodu przekroczy 1441,80 zł. Przy wyborze formy prowadzenia firmy warto zestawić to z różnicami między jednoosobową działalnością a spółką z o.o.
Rezygnacja w trakcie roku
Z ulgi można zrezygnować, ale decyzja obowiązuje dłużej niż jeden miesiąc. Art. 18c ust. 10 stanowi, że rezygnacja oznacza ustalanie podstawy na zasadach ogólnych z art. 18 ust. 8 za miesiąc rezygnacji i za wszystkie pozostałe miesiące kalendarzowe do końca danego roku. Powrót do obniżonej podstawy w tym samym roku nie jest możliwy.
Najczęstsze pytania
Kto może skorzystać z małego ZUS plus?
Przedsiębiorca prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą, którego roczny przychód z poprzedniego roku nie przekroczył 120 000 zł i który nie jest objęty żadnym z pięciu wyłączeń z art. 18c ust. 11.
Ile wynosi mały ZUS plus w 2026 roku?
Tyle, ile wynosi połowa przeciętnego miesięcznego dochodu z poprzedniego roku, w granicach od 1441,80 zł do 5652 zł podstawy wymiaru składek. Jednej kwoty dla wszystkich nie ma.
Jak długo można korzystać z małego ZUS plus?
Maksymalnie 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności (art. 18c ust. 11a).
Jak ponownie zgłosić się po przerwie?
Tak samo jak przy pierwszym wejściu: informacją w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej za styczeń albo za pierwszy miesiąc wznowienia działalności (art. 18c ust. 9). Warunkiem jest nowy okres 60 miesięcy albo niewykorzystane miesiące w bieżącym.
W jakim terminie trzeba się zgłosić?
Za styczeń danego roku kalendarzowego albo za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia prowadzenia działalności w tym roku (art. 18c ust. 9).
Czy można łączyć mały ZUS plus ze składkami preferencyjnymi?
Nie da się. Art. 18c ust. 11 pkt 2 wyłącza z małego ZUS plus osoby spełniające warunki z art. 18a, czyli warunki składek preferencyjnych.
Ile wynosi najniższa i najwyższa podstawa składek w 2026 roku?
Od 1441,80 zł do 5652 zł. Dolna granica to 30 procent minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu (4806 zł), górna to 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (9420 zł); art. 18c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Kiedy ulga wraca po wyczerpaniu 36 miesięcy?
Po zakończeniu bieżącego okresu 60 miesięcy. Kolejny zaczyna się od pierwszego miesiąca prowadzenia działalności po upływie poprzedniego (ust. 11b). Przykład: kto pierwszy raz ustalił podstawę według art. 18c w styczniu 2021 roku, kończy pierwszy okres 60 miesięcy z grudniem 2025 roku, więc nowy zaczyna mu się w styczniu 2026.
Czy mały ZUS plus obniża składkę zdrowotną?
Nie. Art. 18c dotyczy podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Czy można zrezygnować w trakcie roku?
Tak. Rezygnacja obejmuje miesiąc rezygnacji i wszystkie pozostałe miesiące do końca roku kalendarzowego (ust. 10).
Więcej tekstów o składkach i podatkach w dziale Podatki i finanse.
