Sezonowość w produkcji: jak zaplanować moce maszynowe na okres szczytu
Zakłady, w których zamówienia rosną w określonych miesiącach, muszą z wyprzedzeniem ustalić, czy dotychczasowe maszyny wystarczą. Ten tekst pokazuje, jak zebrać dane do takiej oceny i jakie rozwiązania mieszczą się między zakupem nowego sprzętu a rezygnacją z zamówień.
Od czego zacząć planowanie
Punktem wyjścia jest historia zamówień z poprzednich lat zestawiona z wykorzystaniem maszyn. Przy każdej linii warto zapisać, ile godzin pracowała w poszczególnych miesiącach i w jakim stopniu jej obciążenie zbliżało się do maksimum. Jeżeli maszyna w szczycie pracowała bez przerw, a poza szczytem połowę czasu stała, jest to wyraźny sygnał, że stałe moce są dobrane pod średnią, a nie pod najwyższe obciążenie.
Dobrze jest rozdzielić ograniczenia mocy na te, które można usunąć organizacją pracy, i te, które wymagają dodatkowej maszyny. Zmiana zmianowości, przesunięcie przeglądów poza szczyt czy zmiana kolejności zleceń kosztują zwykle mniej niż nowy sprzęt, ale mają granice.
Maszyny pomocnicze także mają swój szczyt
Planując moce, zakłady często skupiają się na maszynach głównych: prasach, obrabiarkach, liniach pakujących. Tymczasem zwiększona praca tych urządzeń zwiększa też pobór mediów, na przykład energii elektrycznej, wody czy sprężonego powietrza. Jeżeli instalacja pomocnicza jest dobrana pod dotychczasowy poziom, w szczycie może okazać się niewystarczająca i ograniczyć cały proces.
Dlatego przy ocenie zdolności produkcyjnych warto spisać wszystkie odbiorniki, które rosną razem z produkcją, i sprawdzić, czy źródło zasilania ma zapas. W przypadku sprężonego powietrza oznacza to porównanie wydajności sprężarki z sumą poboru urządzeń pracujących jednocześnie.
Opcje poza zakupem na stałe
Gdy szczyt trwa kilka tygodni lub miesięcy, a potem wraca niższy poziom, stałe powiększenie parku maszynowego nie zawsze jest uzasadnione. Do wyboru są wtedy między innymi:
- wynajem urządzenia na okres szczytu,
- zlecenie części operacji podwykonawcy,
- zakup używanego sprzętu o ograniczonej wartości początkowej,
- czasowe wydłużenie pracy istniejących maszyn, o ile pozwalają na to przeglądy.
Każda z tych opcji ma inną strukturę kosztów i inne ryzyko. Przy wynajmie ważne jest to, czy sprzęt zostanie dostarczony przed szczytem, a nie w jego trakcie. Przykładem opisanym szerzej jest wynajem sprężarki na okres szczytu zamówień, gdzie omówiono dane potrzebne do doboru i pozycje porównania z zakupem.
Harmonogram działań przed szczytem
Przygotowanie warto rozłożyć na kolejne etapy, ponieważ dostawa maszyn i ich uruchomienie wymagają czasu. Praktyczna kolejność wygląda następująco:
- analiza obciążenia z poprzednich lat i prognoza na bieżący sezon,
- lista ograniczeń mocy, także w mediach pomocniczych,
- zapytania ofertowe w kilku wariantach: zakup, wynajem, podwykonawca,
- wybór rozwiązania i ustalenie terminu uruchomienia z zapasem na próby,
- przegląd istniejących maszyn przed rozpoczęciem szczytu.
Zapas czasowy na próby jest istotny, bo uruchomienie nowego lub czasowego urządzenia zwykle ujawnia drobne problemy z podłączeniem, które lepiej usunąć przed pełnym obciążeniem.
Po sezonie
Po zakończeniu szczytu warto porównać plan z rzeczywistością: czy prognoza zamówień się sprawdziła, ile razy maszyny osiągnęły limit i czy rozwiązanie czasowe spełniło zadanie. Wnioski z takiego porównania ułatwiają decyzje w kolejnym roku, w tym ocenę, czy opłaca się powiększyć stałe moce.
Zapisanie danych przy okazji jednego sezonu oszczędza czas w następnych, a zarząd dostaje liczby zamiast ogólnych wrażeń o tym, czy sprzętu było dość.


