Kondolencje dla rodziny osoby innego wyznania
Składanie kondolencji rodzinie, której zwyczaje są inne niż nasze, budzi obawę, że słowa lub gest zabrzmią niewłaściwie. Podpowiadamy, co napisać, jak się zachować podczas ceremonii i czego zwykle lepiej nie robić.
Przy kontaktach zawodowych zdarza się, że o śmierci bliskiej osoby dowiadujemy się od współpracownika, którego tradycje religijne znamy słabo. Nie trzeba ich znać szczegółowo, żeby okazać szacunek. Dobrze dobrane, proste słowa są ważniejsze niż wiedza o obrzędach.
Jak sformułować kondolencje
Kondolencje najlepiej ograniczyć do jednego lub dwóch zdań. Dobrze sprawdza się forma, w której piszemy, że jesteśmy z rodziną myślami, że przykro nam z powodu straty, i że w razie potrzeby można liczyć na pomoc w sprawach zawodowych. Nie trzeba odwoływać się do wiary ani do tego, co dzieje się z człowiekiem po śmierci. Takie sformułowania w różnych tradycjach znaczą różne rzeczy, więc łatwo o niezręczność.
Warto zrezygnować ze zwrotów, które zakładają określone przekonania, na przykład z życzeń spokoju w niebie albo wzmianek o rozmowie z Bogiem. Neutralne zdania typu „łączymy się z Wami w żałobie” albo „pamiętamy o Tobie” są zrozumiałe niezależnie od wyznania.
Forma przekazania kondolencji
Kartkę z podpisami zespołu można przekazać osobiście, wysłać pocztą albo zostawić w ustalonym miejscu. Jeśli rodzina jest w żałobie i nie chce rozmów, krótka wiadomość pisemna jest wygodniejsza niż telefon. Przy wiadomości e-mail lub w komunikatorze nie trzeba oczekiwać odpowiedzi.
Gdy kondolencje składamy podczas ceremonii, powinny być krótkie. Rodzina ma przy sobie wielu gości, więc jedno zdanie i uścisk dłoni zwykle wystarczają. Dłuższą rozmowę można zaproponować później, w spokojniejszej chwili.
Zachowanie podczas uroczystości
Na ceremonii, której przebiegu nie znamy, najlepiej dostosować się do tego, co robią najbliżsi. Nie trzeba uczestniczyć w częściach religijnych, jeśli nie wynikają z naszych przekonań. Wystarczy stać lub siedzieć w ciszy, nie przerywać rozmów prowadzących i nie robić zdjęć bez zgody rodziny.
Jeśli podczas ceremonii śpiewa się pieśni, każdy może po prostu słuchać. Nikt nie oczekuje od gościa znajomości tekstów. Podobnie jest ze znakami i gestami: nie trzeba ich powtarzać ani komentować.
Czego lepiej unikać
- pytań o szczegóły wiary zmarłego podczas samej uroczystości,
- porównań z obrzędami, które znamy z własnej tradycji,
- wysyłania kwiatów lub zniczy bez uprzedniego zapytania rodziny, jeśli nie jesteśmy pewni, czy je przyjmie,
- komentowania przebiegu ceremonii, nawet pozytywnie, w obecności bliskich.
Kondolencje w rozmowie z rodziną
Przy rozmowie twarzą w twarz wystarczy powiedzieć, że przykro nam z powodu straty, i zapytać, czy rodzina potrzebuje czegoś, w czym firma może pomóc. Nie trzeba wypełniać ciszy. Chwila milczenia często jest lepiej odebrana niż próba pocieszania słowami, które nie wynikają z naszych doświadczeń.
Po ceremonii
Wsparcie bywa potrzebne także później, gdy emocje opadną, a w pracy trzeba wrócić do codziennych spraw. Przełożony może zaproponować elastyczne godziny albo spokojniejszy plan zadań na pierwsze dni. Szczegóły warto ustalić w krótkiej rozmowie, bez narzucania rozwiązań.
Więcej o tym, jak firma może zachować się wobec pracownika i partnera innego wyznania, opisujemy w tekście pogrzeb pracownika innego wyznania.


