Zespół i trudne rozmowy: od czego zacząć
Rozmowy w zespole, które za każdym razem kończą się tym samym napięciem, zabierają czas kierownikom i kadrom. Ten tekst opisuje, po czym poznać taką sytuację, co firma może uporządkować sama i kiedy pracownikowi może pomóc praca nad umiejętnościami społecznymi z wykwalifikowanym specjalistą.
Rozmowy, które wracają w tej samej formie
W większości firm zdarzają się sporne rozmowy: o podział zadań, o termin, o sposób przekazania uwagi. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy ta sama sytuacja powtarza się z tymi samymi osobami. Jeden pracownik unika odpowiedzi na wiadomości, drugi reaguje ostro na każdą uwagę, trzeci milczy na spotkaniach i zgłasza zastrzeżenia dopiero po ich zakończeniu. Kierownik poświęca potem czas na wyjaśnianie nieporozumień zamiast na planowanie pracy.
Takie sytuacje rzadko wynikają z jednej przyczyny. Bywa, że zawinił brak jasnych reguł, bywa, że przeciążenie zadaniami, a bywa, że ktoś po prostu nie wie, jak powiedzieć o swoim zdaniu w sposób, który druga strona przyjmie. Dlatego pierwszym krokiem jest spokojne ustalenie, czy problem dotyczy organizacji pracy, czy sposobu porozumiewania się.
Z czego składają się umiejętności społeczne w pracy
Umiejętności społeczne to zestaw kompetencji, który pozwala nawiązywać relacje, rozumieć własne emocje i porozumiewać się z innymi. W miejscu pracy najczęściej widać je w kilku sytuacjach:
- obserwowanie zachowań rozmówcy i właściwe ich odczytywanie,
- współodczuwanie, czyli wyobrażenie sobie sytuacji drugiej osoby,
- znajomość zasad obowiązujących w zespole i organizacji,
- rozwiązywanie sporów bez agresji,
- jasne mówienie o swoich oczekiwaniach i współpraca w grupie.
Każdy z tych elementów można rozwijać w dowolnym wieku. Nie oznacza to, że pracownik, któremu rozmowy sprawiają trudność, ma jakąkolwiek wadę. Różne osoby w różnym stopniu czują się swobodnie w kontakcie z innymi, a przyczyny bywają związane z doświadczeniami z wcześniejszych etapów życia.
Co firma może uporządkować sama
Zanim przełożony zaproponuje komukolwiek zewnętrzne wsparcie, warto sprawdzić, czy zespół ma podstawowe narzędzia do porozumiewania się. Pomocne są proste rozwiązania:
| Obszar | Co można ustalić |
|---|---|
| Spotkania zespołu | stały porządek, czas na głos każdej osoby, spisane ustalenia po zakończeniu |
| Przekazywanie uwag | rozmowa w cztery oczy, opis konkretnej sytuacji zamiast oceny osoby |
| Spory między pracownikami | jedna znana ścieżka zgłoszenia i osoba, która prowadzi rozmowę |
| Podział zadań | jasno określone odpowiedzialności i terminy, spisane w jednym miejscu |
Jeżeli po uporządkowaniu tych spraw ta sama osoba nadal ma kłopot z rozmowami, to sygnał, że warto z nią porozmawiać o tym indywidualnie, spokojnie i bez oceniania.
Kiedy pomóc może trening umiejętności społecznych
Niektóre osoby chcą popracować nad tym, jak mówią o swoich potrzebach, jak reagują na krytykę i jak zachowują się w sporze. Dla takich osób jedną z możliwości jest trening umiejętności społecznych. Według opisu na stronie poradni obejmuje on pracę nad asertywnością, komunikacją werbalną i niewerbalną oraz rozwiązywaniem problemów i konfliktów. Podstawowym ćwiczeniem jest odgrywanie ról, dzięki któremu można wypróbować nową reakcję w bezpiecznych warunkach, a potem stosować ją na co dzień. Zajęcia mogą odbywać się indywidualnie albo w grupie, a prowadzi je terapeuta.
Warto pamiętać o granicy: decyzja o skorzystaniu z takiej pomocy należy do pracownika. Firma może poinformować, że takie możliwości istnieją, ale nie powinna oczekiwać, że ktoś do nich sięgnie, ani pytać o szczegóły. Rozmowy ze specjalistą są prywatną sprawą osoby, która się na nie zdecydowała.
Jak rozmawiać z pracownikiem o propozycji wsparcia
Dobra rozmowa na ten temat opiera się na kilku zasadach. Przełożony opisuje konkretne sytuacje, które zaobserwował, i mówi, jak wpływają one na pracę, a nie ocenia charakteru. Pyta, jak pracownik widzi te sytuacje, i daje mu czas na odpowiedź. Informuje, że istnieją miejsca, w których można popracować nad komunikacją, ale nie wskazuje jednej drogi i nie naciska. Po rozmowie zostawia wybór pracownikowi i nie wraca do tematu w kolejnych dniach, jeżeli nie zostanie o to poproszony.
W Warszawie osoby szukające takiego wsparcia mogą skontaktować się z Centrum Psychoterapii Dla Dobra Umysłu w Warszawie, które prowadzi spotkania w gabinetach na Ursynowie i Tarchominie, a także online. Poradnia podaje na swojej stronie, że na początku można skorzystać z bezpłatnej prekonsultacji telefonicznej, podczas której dobiera się odpowiedniego specjalistę.
Gdy sytuacja jest nagła
Jeżeli ktoś w zespole mówi o zamiarze zrobienia sobie krzywdy albo wydaje się, że jego życiu coś zagraża, nie wolno czekać na umówioną wizytę. W takiej sytuacji trzeba natychmiast zadzwonić pod numer alarmowy 112.
Najczęstsze pytania
Czy firma może wymagać od pracownika udziału w treningu umiejętności społecznych?
Udział w takich zajęciach jest decyzją osobistą. Firma może przekazać informację o dostępnych możliwościach, ale nie powinna zobowiązywać do udziału ani prosić o relację z przebiegu spotkań.
Czy trening zastępuje rozmowę z przełożonym?
Nie zastępuje jej. Sprawy organizacyjne, takie jak podział zadań czy zasady spotkań, trzeba uporządkować w firmie niezależnie od tego, czy ktoś korzysta ze wsparcia specjalisty.
Jak ustalić, czy pracownikowi potrzebna jest taka pomoc?
Trudno to ocenić z zewnątrz. Można opisać zaobserwowane sytuacje i zapytać o ich odbiór, a decyzję o szukaniu wsparcia zostawić osobie, której to dotyczy. Dobór formy pomocy ustala specjalista na pierwszej rozmowie.


